Πέμπτη, 15 Φεβρουαρίου 2018

«Ερυθρόλευκη τρέλα (και τα Πράσινα Πουλιά)» του Μ. Γ. Μερακλή

Το βιβλίο με τον τίτλο Ερυθρόλευκη τρέλα του Κώστα Κρεμμύδα (ηρωικού εκδότη χρόνια τώρα του Μανδραγόρα, που φιλοξενεί κάθε ειλικρινή ποιητική και πιο ανοιχτά λογοτεχνική, καλλιτεχνική και πνευματική έκφραση) άρεσε σε πολυπληθές αναγνωστικό κοινό. Πολλοί, οι Ολυμπιακοί, θα το χάρηκαν κιόλας από τον τίτλο του. Είναι μεν εκ βαθέων ομολογία πίστεως και λατρείας προς τη θρυλική, πράγματι, ομάδα του.
Θεώρησε ωστόσο σκόπιμο να πλαισιώσει την αγάπη του αυτή με μια πολύπλευρη εξιστόρηση προσωπικών βιωμάτων των παιδικών και εφηβικών χρόνων του, αλλά και εμπειριών της ώς τώρα ζωής του. Μιλώ για τα χρόνια μετά το τέλος του δεύτερου μεγάλου πολέμου, που προεκτάθηκε στην Ελλάδα με τον τραγικό Εμφύλιο και την αγωνία ενός κυριολεκτικά πετσοκομμένου λαού για επιβίωση. Παραθέτει στιγμές τής τότε ελληνικής καθημερινότητας, άξιες να περάσουν σε βιβλία που θα γράφονταν για τον λαϊκό πολιτισμό των πρώτων μεταπολεμικών δεκαετιών, στιγμές που κατά κανόνα τις απαξιώνει η επίσημη Ιστορία.
Ο Κρεμμύδας γράφει θέλοντας να δώσει μιαν εξήγηση για τις πολλές και διάφορες παρεκβάσεις του από το κύριο, κεντρικό θέμα του, τη λατρεμένη του ομάδα: «Κι αν τα γράφω όλα τούτα τα άσχετα με το ποδόσφαιρο, είναι γιατί στους φτωχούς, στους παρακατιανούς και τους ξεριζωμένους είναι η μπάλα που έδωσε χαρά, υπόσταση και κουράγιο έστω και για ένα δίωρο στη διάρκεια του ματς˙ στους λιμενεργάτες και στους ξοφλημένους μεροκαματιάρηδες στα Ταμπούρια, τη Δραπετσώνα, τα Καμίνια, την Κοκκινιά, τον Ρέντη».
Ο Κρεμμύδας ορθά ορίζει χωροταξικά τη γέννηση του Ολυμπιακού στον Πειραιά. Ωστόσο και οι άλλες μεγάλες ομάδες είχαν αρχικά ένα τέτοιο υπόβαθρο. Μπορεί κανείς να επικαλεσθεί την τεράστια φόρτιση του τελευταίου γράμματος της ΑΕΚ και του ΠΑΟΚ, χωρίς να παραγνωρίσει για τους ίδιους λόγους τον Πανιώνιο της Νέας Σμύρνης. Και βέβαια να επικαλεσθεί τις αλλεπάλληλες μεταναστεύσεις προσφύγων, ανέστιων ανθρώπων, καταδιωγμένων και άλλων που δεν είχαν στον ήλιο μοίρα κι έρχονταν στην Αθήνα, πρωτίστως, μήπως λάβουν σάρκα τα όνειρά τους. Από όλα αυτά γεννήθηκε ο Παναθηναϊκός.
Ένα βίο παράλληλο είχαν οι ομάδες αυτές με τα ρεμπέτικα τραγούδια και το μπουζούκι. Πλάστηκαν στα «παρακατιανά» στρώματα της κοινωνίας, που τα αγάπησαν σαν πραγματικά παιδιά τους που είσαν, ώσπου οι αστοί και λοιποί νεόπλουτοι εισέβαλαν στα στέκια εκείνων και τα ιδιοποιήθηκαν, επιχειρώντας κιόλας να τα μεταλλάξουν («αρχοντορεμπέτικα» τα είπαν σε παραλλαγή, ηχηρά λόγια των διανοουμένων). Παραδόξως συνέβη, όμως, και εδώ αυτό που είπε ο Οράτιος: οι κατακτημένοι κατέκτησαν τους κατακτητές τους. Τα ρεμπέτικα όμως τα τραγουδούν και τα χορεύουν πάντα οι λαϊκοί άνθρωποι ωραιότερα από τους άλλους.
Το βιβλίο του Κρεμμύδα με πήρε και με πήγε και στο δικό μου παρελθόν (με χρονική αφετηρία πιο πίσω από τη δική του). Είχα κι εγώ την ίδια «τρέλα» για το ποδόσφαιρο της επαρχιακής πόλης όπου γεννήθηκα και μεγάλωσα. Αγαπημένη μου ομάδα είταν η μία από τις δύο καλύτερες, τα Πράσινα Πουλιά. Η άλλη και αντίπαλή της είταν ο Απόλλωνας, που επιτύγχανε σχεδόν σε κάθε αναμέτρησή τους να είναι ο νικητής. Και αυτό μου προξενούσε μιαν απερίγραπτη λύπη, αρρωστημένη θα έλεγα σήμερα. Είχε ωστόσο και η ομάδα μου τον δικό της Αριστείδη Παπάζογλου, τον δικό της Γιώργο Σιδέρη, καθώς και άλλους άξιους. Όταν έβλεπα, για να αναφέρω ένα παράδειγμα, τον Κώστα Μπογέα να παίζει, απορούσα, πόσο καλύτερος μπορούσε επιτέλους να είναι και ο πιο καλός Αθηναίος ποδοσφαιριστής!
Πρέπει να πω ότι σ’ εκείνα τα δίσεχτα χρόνια τα Πράσινα Πουλιά είταν η ομάδα που αγαπούσαν οι κρυφοί (οι συγκριτικά περισσότεροι) και οι στιγματισμένοι, ποικιλότροπα δοκιμαζόμενοι, οπαδοί των εθνοκτόνων κομμουνιστών. Οι οπαδοί του Απόλλωνα είσαν από την άλλη μεριά.
Η θλίψη μου για τις ήττες των Πράσινων Πουλιών γινόταν κατάθλιψη, όταν μάθαινα πως κάποιον αντάρτη που κρυβόταν κάπου σε μια πρόχειρη κρύπτη στα «Περιβόλια» τον ανακάλυπταν και τον σκότωναν σαν το σκυλί στον δρόμο, ή όταν πιάστηκαν κάπου τριάντα πολίτες, άντρες και γυναίκες, νεαρής ηλικίας οι περισσότεροι, και δικάστηκαν και καταδικάστηκαν στο στρατοδικείο της Τρίπολης οι πιο πολλοί σε θάνατο, και εκτελέστηκαν, γιατί είχαν αγοράσει ένα κουπόνι για την ενίσχυση του ρημαγμένου κινήματος. Ούτε τότε έπαψα να πηγαίνω στο γήπεδο του Μεσσηνιακού, με την ελπίδα πως θα νικούσαν τα Πράσινα Πουλιά και θα μου ερχόταν από εκεί μια πικρή έστω χαρά. Ο Απόλλων είταν και παρέμενε αήττητος.
Το 1950 ανέβηκα στην Αθήνα. Τα Πράσινα Πουλιά ολοένα παρήκμαζαν, κάποια στιγμή έπαψαν να υπάρχουν. Αγαπώντας πάντα το ποδόσφαιρο, αυθόρμητα έκανα ομάδα μου την ΑΕΚ, καθώς ο πατέρας μου είχε γεννηθεί και μεγαλώσει στην Κωνσταντινούπολη. Ο Κρεμμύδας μιλάει κάπου για την «αιωνίως χαμένη ΑΕΚ», από τον Ολυμπιακό εννοεί. Όπως γινόταν με τα Πράσινα Πουλιά και τον Απόλλωνα. Ότι η Ιστορία επαναλαμβάνεται, τεκμηριώνεται και με ελάσσονα παραδείγματα.
Σκέπτομαι κάποιες φορές πως κάποιοι –να τους πω άτυχους;– είναι σαν να γεννήθηκαν για να αγαπούν, και να πονούν, ανθρώπους, ποδοσφαιρικές ομάδες, κοινωνικά συστήματα, που «έπαιξαν» και έχασαν.
Ο φίλος μου Κρεμμύδας, που για την πολυμέρεια του βιβλίου του ο Αλέξης Ζήρας το χαρακτηρίζει «κάπως χαοτικό», δίνει εντούτοις δίπλα στην ολυμπιακή «τρέλα» και μιαν άλλη «σταθερά», την εξακολουθητική απόφασή του να ευτελίσει την κάθε προελεύσεως πολιτική μας ζωή. Δεν έχω σοβαρό λόγο να αντιτείνω σ’ αυτό. Έτσι, όπως επισημαίνει και ο Ζήρας, «το ποδόσφαιρο και ο Ολυμπιακός αποτελούν τη μόνη αξία». Γι’ αυτόν τον ίδιο.
Κατανοώ και δικαιολογώ όσους βρήκαν μοναδικό καταφύγιο στο ποδόσφαιρο, απογοητευμένοι κατεξοχήν από την πολιτική. Μιλώ προπάντων για τους «παρακατιανούς», οι αστοί βρίσκουν τρόπο να είναι και με τον Ολυμπιακό ή όποιαν άλλη ομάδα και με την πολιτική.
Όσον αφορά τον εαυτό μου, παρά την πάντα (και στα γεράματά μου) έγνοια μου για την ΑΕΚ, δεν μπορώ να αποκηρύξω (λέξη φοβερή για όσες θυμούνται) τους χαμένους. Μένω στη μελαγχολία μου. Κοντά στον Ρίτσο (που εννοώντας τον εαυτό του χρησιμοποιούσε συχνά τριτοπρόσωπο ενικό):
Όταν θα φύγει
(γιατί όλοι φεύγουνε μια μέρα) θα μείνει
ένα γλυκύτατο χαμόγελο στον κόσμο ετούτον
που αδιάκοπα θα λέει «ναι» και πάλι «ναι»
σ’ όλες τις προαιώνιες διαψευσμένες ελπίδες.
Βιβλίο & Τέχνες | diastixo.gr

«Ζορζ Σιμενόν: “Η κοινωνία σπρώχνει στο έγκλημα”» του Φίλιππου Φιλίππου

Ο Ζορζ Σιμενόν υπήρξε ο σημαντικότερος Ευρωπαίος συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων του Μεσοπολέμου. Μολονότι έγραψε στα γαλλικά κι έζησε στη Γαλλία ήταν Βέλγος – γεννήθηκε στη Λιέγη το 1903. Από πολύ μικρός άρχισε να γράφει και, μάλιστα, κατάφερε να δημοσιεύσει στα δεκάξι του χρόνια στις τοπικές εφημερίδες τα πρώτα του κείμενα. Για λόγους βιοπορισμού, παιδί φτωχής οικογένειας, εργάστηκε σ’ ένα βιβλιοπωλείο, απ’ όπου σύντομα απολύθηκε. Τότε επισκέφτηκε τον αρχισυντάκτη της συντηρητικής εφημερίδας Γκαζέτ ντε Λιεζ και του ζήτησε δουλειά.
Χάρη στο επώνυμό του (υπήρχε ένας επίσκοπος στο σόι, καθώς κι ένας αντιπρόεδρος τράπεζας), προσελήφθη ως ρεπόρτερ. Νωρίτερα, είχε διαβάσει το Μυστήριο του κίτρινου δωματίου του Γκαστόν Λερού και είχε εντυπωσιαστεί από τη δράση του νεαρού ήρωα, του δημοσιογράφου Ρουλεταμπίλ, ο οποίος παίζει το ρόλο του ντετέκτιβ. Το 1922 εγκατέλειψε τη δημοσιογραφία για να γίνει μυθιστοριογράφος και μετά τη στρατιωτική του θητεία αποφάσισε να πάει στο Παρίσι, όπου έγινε γραμματέας ενός γνωστού τότε συγγραφέα. Αργότερα άρχισε να γράφει αισθηματικές ιστορίες με ψευδώνυμα, που δημοσιεύονταν σε διάφορα έντυπα (τα υπέγραφε με ψευδώνυμο, διαφορετικό κάθε φορά, κυρίως το Ζορζ Σιμ). Βαθμιαία, οι ιστορίες έγιναν περιπετειώδη μυθιστορήματα για κάθε πιθανό αναγνώστη: αγόρια, μοδίστρες, θυρωρούς. Για να μπορέσει να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της δουλειάς του, αγόραζε βιβλία από κάθε είδος που τον ενδιέφερε και μελετούσε τη δομή τους. Ύστερα, άρχιζε να γράφει τη δική του ιστορία: η συνταγή ήταν επιτυχημένη, όπως είναι σήμερα τα σκανδιναβικά αστυνομικά μυθιστορήματα, τα οποία μιμούνται Άγγλοι, Αμερικανοί και Έλληνες συγγραφείς.
Παρ’ όλα αυτά, για τη δική του αναγνωστική απόλαυση, διάβαζε τα βιβλία των κλασικών της λογοτεχνίας. Να τι λέει σε μια συνέντευξή του στο περιοδικό Διαβάζω (αρ. 202, Νοέμβριος 1988): «Μεγάλωσα μέσα σ’ ένα οικοτροφείο όπου υπήρχαν Ρώσοι σπουδαστές. Άρχισα από τη ρωσική λογοτεχνία πριν γνωρίσω την ίδια τη γαλλική λογοτεχνία. Τον Γκόγκολ, τον Τσέχοφ, τον Πούσκιν, τον Ντοστογιέφσκι, τον Γκόρκι πριν τον Μπαλζάκ και τον Φλομπέρ. Στη συνέχεια, παθιάστηκα με τον Ντίκενς και τον Κόνραντ. Στο τέλος, διάβασα Μπαλζάκ, και τους Γάλλους συγγραφείς του τελευταίου αιώνα. Όμως πριν, είχα μελετήσει σαν καλός μαθητής τους κλασικούς μου».
Από την πρώιμη συγγραφική του δουλειά έβγαλε τόσο πολλά χρήματα, που το 1927 αγόρασε ένα πλοίο 5,5 μέτρα, τοΖινέτ, κάτι σαν γιοτ, και άρχισε τον γύρο της Γαλλίας από τα ποτάμια και τα κανάλια. Μέσα στο πλοίο ήταν η πρώτη του γυναίκα, η Τίγκι, η μαγείρισσά του, κι ένα δανέζικο σκυλί. Λίγο μετά πήρε άλλο πλοίο, πιο δυνατό, τον Οστρογότθο, για ταξίδια εκτός Γαλλίας. Όταν αυτό το πλοίο χρειάστηκε να σταματήσει σ’ ένα λιμάνι, το Ντελφτσίχ, στα σύνορα Ολλανδίας και Γερμανίας, για να καλαφατιστεί, βρήκε ένα παλιό καράβι, μια μαούνα, όπου εγκαταστάθηκε με τη γραφομηχανή του κι ένα μπουκάλι κόκκινο κρασί. Τότε έγραψε την πρώτη περιπέτεια του επιθεωρητή Μαιγκρέ, τοΠιετρ, ο Λετονός. Η απογείωσή του ως συγγραφέα ξεκινούσε.
Στην ουσία, ο μικροαστός Μαιγκρέ είναι ο Σιμενόν, το alter ego του. O συγγραφέας έχει παραδεχτεί πως, μοιραία, χωρίς να το επιδιώκει, του χάρισε τις εμπειρίες του και την ενεργητικότητά του. Είναι το μόνο πρόσωπο που δημιούργησε το οποίο έχει τόσο πολλά κοινά σημεία με τον ίδιο. Θυμίζουμε πως ο Γιάννης Μαρής, ο εισηγητής του αστυνομικού μυθιστορήματος στην Ελλάδα, δημιούργησε τον αστυνόμο Μπέκα πάνω στον Μαιγκρέ (μικροαστός κι αυτός, με γυναίκα και μια κόρη), ωστόσο δεν του μοιάζει – ως alter ego του διάλεξε τον δημοσιογράφο Μακρή.
Στα βιβλία του, είτε αυτά με ήρωα τον Μαιγκρέ είτε εκείνα χωρίς αυτόν, ο Σιμενόν επιχειρεί να εξηγήσει γιατί εγκληματούν οι άνθρωποι, κυρίως μικροαστοί και νοικοκυρές, πρόσωπα της διπλανής πόρτας, χωρίς προηγούμενο εγκληματικό παρελθόν. Στη συνέντευξη που έχει δημοσιευτεί στο περιοδικό Διαβάζω, ο Σιμενόν υποστηρίζει πως δεν υπάρχουν ένοχοι, πως υπάρχουν άνθρωποι που η κοινωνία σπρώχνει στο έγκλημα. «Δεν είναι τυχαίο» λέει «που η μαφία στην Αμερική γεννήθηκε μέσα στον πιο φτωχό τομέα της Νέας Υόρκης, στο Μπρούκλιν. Μέσα στον δρόμο. Με τα αλητάκια που άρχιζαν να σπάνε τα μούτρα μεταξύ τους. Όταν στα εννιά ή έντεκα χρόνια κάποιος δέχεται μαχαιριές, τι θέλετε να γίνει αργότερα; ένας ληστής˙ είναι πολύ φυσικό».
Όπως μας πληροφορεί η Αργυρώ Μακάρωφ που μεταφράζει τα βιβλία του στις εκδόσεις Άγρα (στο επίμετρο του βιβλίου 45ο  υπό σκιάν και αλλού), μέχρι το 1931 ο Σιμενόν είχε γράψει πολλά μυθιστορήματα με τον επιθεωρητή Μαιγκρέ, ενώ ο εκδότης του του ζητούσε λαϊκά αναγνώσματα. Το 1933 εγκατέλειψε τον οίκο Φαγιάρ και ύστερα από σκληρές διαπραγματεύσεις υπέγραψε συμβόλαιο με τον Γκαλιμάρ – ήταν ο πιο παραγωγικός συγγραφέας όλων των εποχών κι ίσως ο πιο καλοπληρωμένος. Τότε, επί μία ολόκληρη δεκαπενταετία, κάθε χρόνο εκδίδονταν τουλάχιστον τέσσερα με έξι μυθιστορήματά του. Την ίδια εποχή, προσθέτει, τον ανακάλυψε ο Αντρέ Ζιντ, οποίος ενθουσιάστηκε με τον νεαρό συγγραφέα. Άρχισε να μελετά τον Σιμενόν και να τον αναλύει σαν να επρόκειτο για κάποιο «φαινόμενο» που έπρεπε να εξιχνιαστεί και να αποκαλυφθεί το μυστήριο που κρύβει μέσα του. Σε μια επιστολή προς αυτόν έγραψε: «Σας θεωρούν λαϊκό συγγραφέα, αλλά δεν απευθύνεστε διόλου στο μεγάλο κοινό. Τα ίδια τα θέματα των βιβλίων σας, τα ψυχολογικά προβλήματα στα οποία αναφέρεστε, απευθύνονται όλα σε αναγνώστες εκλεπτυσμένους…».
Στις αρχές της δεκαετίας του ’30 άρχισε τα ταξίδια με το πλοίο του: Αίγυπτο, Αφρική, μετά Ευρώπη. Αρθρογραφούσε για πολιτικά ζητήματα, μα οι αναλύσεις του για το ναζιστικό καθεστώς ήταν αμφιλεγόμενες. Πήγε και στην Τουρκία, όπου πήρε συνέντευξη από τον Τρότσκι, εξόριστο τότε στην Πρίγκιπο.
Το 1939 ήταν η χρονιά ορόσημο γι’ αυτόν, αφού παγιώθηκε η γνώμη του κοινού για το πρόσωπό του. Τότε, στο περιοδικό Cahiers du Nord, o Ζιντ έγραψε: «Θεωρώ τον Σιμενόν μεγάλο μυθιστοριογράφο: ίσως τον μεγαλύτερο και τον πιο αληθινό μυθιστοριογράφο που είχαμε ποτέ στα γαλλικά γράμματα».
Ο Ζορζ Σιμενόν έγινε πλούσιος και διάσημος, ωστόσο δεν μπορούμε να πούμε ότι η ζωή του ήταν πάντα ευτυχισμένη. Είχε γάμους, χωρισμούς και διαζύγια, παιδιά από διαφορετικές γυναίκες και στις αρχές της δεκαετίας του ’50 αντιμετώπισε πρόβλημα αλκοολισμού. Μετακόμισε στην Ελβετία, στις όχθες της λίμνης Λεμάν, μα η γυναίκα του Ντενίζ μπαινόβγαινε σε ψυχιατρικές κλινικές. Το 1978 αυτοκτόνησε η κόρη του Μαρί Ζο και η Ντενίζ τού επέρριψε την ευθύνη. Το 1984 χειρουργήθηκε στον εγκέφαλο και τρία χρόνια μετά άρχισε η παράλυση των άκρων του. Πέθανε στη Λωζάννη τον Σεπτέμβριο του 1989.
Βιβλίο & Τέχνες | diastixo.gr

H Δήμητρα Διδαγγέλου σε α΄ πρόσωπο

Ή μάλλον, ας αφήσω τα ερωτήματα κατά μέρος. Προτιμώ να λέω ιστορίες. Ακόμα καλύτερα να τις γράφω. Πριν από λίγα χρόνια, που λες, μια φίλη μου είχε αγοράσει καινούρια παπούτσια. Μπαλαρίνες χρώματος μπορντό που τις φορούσε και γινόταν πέντε πόντους ψηλότερη από τη χάρη κι ας μην είχαν ίχνος τακουνιού. Την επόμενη μέρα που πίναμε καφέ, μου είπε ότι μόλις τα φόρεσε έκανε μια γρατζουνιά και τα επέστρεψε λέγοντας στην πωλήτρια ότι ήταν ελαττωματικά. Μα, πώς ήταν ελαττωματικά αφού ξεπατώθηκες στον χορό χθες βράδυ; Η πωλήτρια δεν το κατάλαβε; τη ρώτησα. Το κατάλαβε, μου απάντησε. Αλλά κατάλαβε κι εμένα και μου τα άλλαξε. Χάλασε όλη η χαρά της αγοράς. Για μένα από τη στιγμή που έγινε η γρατζουνιά, τα παπούτσια δεν υπήρχαν.
Έχω ένα ελάττωμα: δυσκολεύομαι να γράψω για όσα έχω γράψει. Κι ακόμη ένα: αν δεν υπάρχουν ερωτήσεις δυσκολεύομαι να βάλω σε σειρά τις σκέψεις μου. Οπότε θ’ απαντήσω στα νοερά ερωτήματα που μου γεννήθηκαν πριν και μετά τη συγγραφή των ιστοριών στη συλλογή Wabi Sabi (η ατέλεια)
Γιατί μας ενοχλεί το ελάττωμα, η φθορά; Δεν είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής; Γιατί επιδιώκουμε το τέλειο, ενώ γνωρίζουμε ότι δεν υπάρχει; Ή μήπως δεν το γνωρίζουμε;
Πώς τα έγραψα; Δύσκολη ερώτηση. Πιο εύκολο το πότε. Κάπως περιοδικά, άλλα τότε, άλλα πιο μετά. Πρώτα ήρθε το «Αν ο Φρόιντ είχε μουστάκι», έπειτα ακολούθησε το «Γρατζουνιά στα παπούτσια» και μετά τα υπόλοιπα. Ίσως όμως να μη θυμάμαι και καλά.
Σε όλα κοινό νήμα το ελάττωμα, η φθορά. Γι’ αυτό είμαι σίγουρη. «Wabi Sabi» είναι μια γιαπωνέζικη τάση που υμνεί την ομορφιά της ατέλειας και φέρνει στο επίκεντρο την ασυμμετρία και τη μη αρμονία. Την παροδικότητα. Συσχετίζοντας τη φθορά με τη ζωή δίνει μια παράδοξα θετική οπτική της ατέλειας.
Υπήρχαν ερωτήματα, πώς. Από βαθυστόχαστα ερωτήματα ξεκίνησα το βιβλίο: γιατί όταν κοιτάζω τον εαυτό μου στον καθρέφτη βλέπω τη ρυτίδα ανάμεσα στα φρύδια που βαθαίνει και, όχι ακριβώς πιο κάτω, τις πυκνές βλεφαρίδες μου; Μετά τα ερωτήματα ελάφρυναν λίγο: Γιατί μας ενοχλεί το ελάττωμα, η φθορά; Δεν είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής; Γιατί επιδιώκουμε το τέλειο, ενώ γνωρίζουμε ότι δεν υπάρχει; Ή μήπως δεν το γνωρίζουμε;
Προσωπικά, δεν πιστεύω ότι υπάρχει «το Τέλειο». Το πιο κοντινό που έχω βιώσει είναι το «αγγίζει την τελειότητα». Μου έκανε, όμως, εντύπωση, πως ρωτώντας φίλους και γνωστούς κάποιοι πιστεύουν ότι υπάρχει. Μήπως, τελικά, η τελειότητα είναι κάτι σαν τον Αϊ-Βασίλη; Να πούμε στα παιδιά την αλήθεια; 
Ξεκίνησα να γράφω τις ιστορίες προσπαθώντας ν’ απαντήσω ερωτήματα, όμως ολοκληρώνοντάς τες διαπίστωσα ότι είχα ακόμη περισσότερα. Πότε μπορούμε να πούμε ότι κάτι είναι ή δεν είναι τέλειο; Ποιος έχει δει ή βιώσει την τελειότητα;
Ξεκίνησα να γράφω τις ιστορίες προσπαθώντας ν’ απαντήσω ερωτήματα, όμως ολοκληρώνοντάς τες διαπίστωσα ότι είχα ακόμη περισσότερα. Πότε μπορούμε να πούμε ότι κάτι είναι ή δεν είναι τέλειο; Ποιος έχει δει ή βιώσει την τελειότητα; Μπορεί να υπάρχει αντικειμενικότητα στην τελειότητα ή κάθε φορά εξαρτάται από το παρόν βλέμμα και τα παρελθόντα βιώματα του παρατηρητή; Και τι γίνεται στην περίπτωση που κάτι μοιάζει τέλειο; Πότε μιλάμε για απατηλές ψευδαισθήσεις; Μήπως στον έρωτα;
Τώρα διαπιστώνω ακόμα ένα ελάττωμά μου: δυσκολεύομαι να βρίσκω απαντήσεις όταν έχω μπροστά μου ερωτήματα. Κολλάω.
Ξαναδιαβάζοντας ό,τι έγραψα παραπάνω, νομίζω ότι την πρώτη παράγραφο με την ιστορία ήθελα να τη βάλω εδώ, αλλά έκανα copy & paste και πήγε στην αρχή κατά λάθος. 
Wabi Sabi (Η ατέλεια)
Δήμητρα Διδαγγέλου
Ιωλκός
120 σελ.
ISBN 978-960-426-932-7
Τιμή € 10,00
Βιβλίο & Τέχνες | diastixo.gr


Τασούλα Τσιλιμένη: συνέντευξη στη Χαριτίνη Μαλισσόβα

Η Τασούλα Τσιλιμένη είναι καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, στο οποίο διδάσκει θέματα παιδικής-εφηβικής λογοτεχνίας, αφήγηση και μυθοπλασία-δημιουργική γραφή κειμένων βραχείας φόρμας. Έχει διδάξει σε μεταπτυχιακά προγράμματα της ημεδαπής και της αλλοδαπής. Μελέτες της έχουν δημοσιευτεί σε ελληνικά και ξένα έγκριτα περιοδικά και σε συλλογικούς τόμους. Είναι διευθύντρια του ηλεκτρονικού περιοδικού Κείμενα για τη μελέτη της Παιδικής Λογοτεχνίας και μέλος της συντακτικής επιτροπής του περιοδικού Διαδρομές. Ασχολείται επίσης με την κριτική βιβλίων. Εκτός από άρθρα, μελετήματα και βιβλία για τη θεωρία και τη διδακτική της παιδικής λογοτεχνίας, γράφει λογοτεχνικά βιβλία για παιδιά. Διηγήματα και μικρές ιστορίες της έχουν δημοσιευτεί σε περιοδικά και σε έντυπα, όπως το ηλεκτρονικό περιοδικό Ο Αναγνώστης, η εφημερίδα Ελευθερία και άλλα. Βιβλία της έχουν μπει στη βραχεία λίστα του Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου, ενώ το βιβλίο της Ο κύριος Μπου έχει τιμηθεί με το Βραβείο Εικονογράφησης του ίδιου φορέα. Η συζήτησή μας έγινε με αφορμή τη συλλογή διηγημάτων με τίτλο Το κουμπί, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη.
Το κουμπί είναι ο τίτλος της συλλογής διηγημάτων σας. Γιατί επιλέξατε τη συγκεκριμένη από τις δεκατρείς ιστορίες και ως τίτλο του βιβλίου;
Το Κουμπί είναι ταυτόχρονα και η πρώτη ιστορία στη συλλογή. Και αυτό όχι τυχαία. Ήταν αυτή που «γεννήθηκε» πρώτη και ήρθε και ξεκούμπωσε φωνές ποικίλων χαρακτήρων και διαφορετικών ηλικιών της υπαίθρου ή αστικών κέντρων, του σήμερα ή περασμένων δεκαετιών. Έτσι συγκεντρώθηκαν οι δεκατρείς ιστορίες μικρής φόρμας και διηγήματα στα οποία μπορεί κανείς να αφουγκραστεί τραύματα πολλών και κυρίως ευαίσθητων ή ανίσχυρων. Ένα γαϊτανάκι αφηγήσεων είναι το Κουμπί, που ξετυλίγει ή τυλίγει ρεαλιστικές ιστορίες αλλά και άλλες με έντονο το στοιχείο του μαγικού, του υπερβατικού και αναδεικνύει τη συνομιλία των άυλων και των γήινων πραγμάτων. Πρόθεσή μου με αυτές τις ιστορίες είναι να περιγράψω την καθημερινότητα απλών ανθρώπων και να δώσω φωνή σε εκείνα/εκείνους που δεν πρόλαβαν να αρθρώσουν λέξη. Οι ιστορίες αυτές δεν εκφράζουν μια συγκεκριμένη περιοχή (Θεσσαλία) ή ιστορική στιγμή ή την οπτική γωνία μιας συγκεκριμένης τάξης. Προσπαθώ να γράψω και να αναπαραστήσω μια πραγματικότητα με τρόπο ώστε να διαφανεί ότι οι καταστάσεις που σκιαγραφούνται εδώ εκπροσωπούν όλες τις πιθανές μορφές ανθρώπινης αλληλεπίδρασης.
Αγγίζετε με λεπτότητα ιδιαίτερες πτυχές της παιδικής ηλικίας. Πόσο σημαντική για την εξέλιξη ενός ανθρώπου είναι αυτή η περίοδος;
Θεωρώ καθοριστική την παιδική ηλικία για τη μετέπειτα πορεία του ανθρώπου. Συχνά θεωρούμε ότι τα παιδιά δεν καταλαβαίνουν. Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να υποβιβάζουμε τις αντιληπτικές και συναισθηματικές τους ικανότητες. Τα παιδιά, όντας βρέφη ακόμη, διαισθάνονται, έχουν απίστευτη παρατηρητικότητα, κρίση και μνήμη. Ο κόσμος τους, όχι σπάνια, παραβιάζεται με ποικίλους τρόπους από τους ενήλικες. Η σεξουαλική παρενόχληση είναι ένα θέμα που μας σοκάρει, ίσως, αλλά υφίσταται σε πολλούς χώρους και κυρίως οικείους. Τρεις από τις ιστορίες της συλλογής υπαινίσσονται το θέμα αυτό, με διακριτικότητα και με σαφή πρόθεση όχι να καταγγείλουν, αλλά να δείξουν ένα κομμάτι της κοινωνίας. Ήθελα να απεκδυθώ το βάρος ιστοριών που άκουσα. Διάβασα για το θέμα αυτό, δίνοντας φωνή στα ίδια τα παιδιά/χαρακτήρες να μιλήσουν για «παιχνίδια ενηλίκων» εις βάρος τους. Να δείξω, αν θέλετε, τη μάσκα που ένα μέρος της κοινωνίας μας ντύνεται και τη χρησιμοποιεί διπλά: άλλοτε με υπερπροστατευτική διάθεση απέναντι στο παιδί και άλλοτε με τρόπο που δείχνει το πιο σκοτεινό πηγάδι των προθέσεών της. 
Οι ρίζες στερεοτύπων είναι βαθιές, και χρειάζεται χρόνος, ενημέρωση και επιμονή σε καθημερινή προσωπική βάση για να αλλάξουν τα πρότυπα που κρατούν τη γυναίκα, σε αρκετά ακόμη επίπεδα, σε συγκεκριμένους ρόλους και θέσεις.
Σημαντικό είναι και το στοιχείο της απώλειας, όχι μόνο με την έννοια του θανάτου. Θέλετε να μας πείτε γι’ αυτό;
Οι περισσότερες ιστορίες της συλλογής κινούνται γύρω από έναν βασικό άξονα. Αυτόν της απώλειας. Όχι πάντα με την έννοια του θανάτου, όπως διαπιστώσατε. Η απώλεια αφορά σε πολλά θέματα. Η πρόωρη και εκ των έξωθεν ώθηση παιδιών, και κυρίως κοριτσιών, προς την ενηλικίωση, επί παραδείγματι, είναι ένα είδος απώλειας. Ακόμα και η απώλεια υλικών πραγμάτων, με τα οποία είμαστε συνδεδεμένοι και αποτελούν τμήμα του εαυτού και της ύπαρξής μας, όπως ένα κουμπί. Κάθε απώλεια έχει δυσάρεστα αποτελέσματα και επηρεάζει τον ψυχισμό και τη συμπεριφορά μας. Δεν έχουμε εκπαιδευτεί να την αντιμετωπίζουμε. Έτσι, απολεσθέντα πράγματα, πρόσωπα, αισθήματα, γίνονται συχνά θηλιές και μας πνίγουν. Θολώνουν τη σκέψη, ανασύρουν παράπονα προς τη ζωή/φύση που μας συνοδεύουν επί μακρόν και συχνά δεν μας εγκαταλείπουν ποτέ. Προσωπικά θεωρώ ότι ένας καλός τρόπος αντιμετώπισης είναι η αφήγησή τους. Αφήγηση στον εαυτό μας αλλά και μοίρασμα με πρόσωπα που εμπιστευόμαστε, ώστε να προκύψει η συμφιλίωση με τον εαυτό μας. Ποιος δεν έχει έρθει αντιμέτωπος με κάποιου είδους απώλεια; Οι χαρακτήρες των ιστοριών μου ταλανίζονται από αυτό. Άλλοτε βρίσκουν τρόπους να απαλλαχτούν έστω και πρόσκαιρα, άλλοτε παίρνουν βαθιές ανάσες και μένουν στη σιωπή.
Το ανά χείρας βιβλίο σας αποτελεί κι έναν φόρο τιμής σε προσωπικά σας βιώματα;
Είναι γνωστή η άποψη ότι σε κάθε κείμενο άμεσα ή έμμεσα εγγράφεται κάτι από τον συγγραφέα. Υπό αυτή την οπτική, δεν θα μπορούσα να αρνηθώ την ύπαρξη προσωπικών ψηγμάτων στα κείμενα. Αναγνώστες που με γνωρίζουν στην προσωπική μου ζωή ίσως ισχυριστούν ότι διακρίνουν σε κάποιες ιστορίες της συλλογής να αντανακλώνται εμπειρίες ή βιώματα της παιδικής μου ηλικίας. Και κυρίως για γεγονότα που αφορούν στην πρόσληψη του κόσμου γύρω μου. Ένας/Μια συγγραφέας ζει και αφουγκράζεται γεγονότα, εποχές, ιστορίες άλλων. Και ταυτόχρονα όλα αυτά τα ζυμώνει με το υλικό της φαντασίας και έτσι οδηγείται σε ένα μυθοπλαστικό κατασκεύασμα που απέχει πολύ από την πραγματικότητα τη δική του. Επί παραδείγματι, ένα αντικείμενο ή ένα προσωπικό βίωμα μπορεί να οδηγήσει τον/τη συγγραφέα σε μια μυθοπλαστική ιστορία που μπορεί να έχει χρώματα από τη βιωματική του παλέτα, όμως εν τέλει, στο σύνολό τους και τοποθετημένα σε σχέση με μη υπαρκτά γεγονότα, χώρους κ.λπ. είναι έξω από τον ίδιο πια. Εκείνο που με αφορά στη συγκεκριμένη συλλογή είναι η ανάκληση στιγμών κυρίως της παιδικής μου ηλικίας. Σε αυτήν αποτίω φόρο τιμής.
Η δική μου ανάγνωση μου άφησε έντονα στοιχεία συγκίνησης και τρυφερότητας. Ποια ήταν τα δικά σας συναισθήματα κατά τη διάρκεια της σύλληψης και συγγραφής τους;
Η πλειοψηφία των ιστοριών εστιάζει σε πρόσωπα και χαρακτήρες που βιώνουν κάτι τραυματικό σε κάποιο βαθμό. Με τρυφερότητα έσκυψα και αφουγκράστηκα τις περιπέτειες των ηρώων μου και ένιωσα ρίγος και συγκίνηση κι εγώ όταν ξεδιπλώνονταν στην οθόνη του υπολογιστή μου. Κάποιες φορές έκανα βόλτες γύρω από το γραφείο μου προσπαθώντας να κατευνάσω τις ταχυπαλμίες που μου προκαλούσαν τα γεγονότα όπως εξελίσσονταν, όπως στην «Αντάρα», στα «Κουλούρια του Αλέξανδρου» και αλλού.
Πόσο θεωρείτε ότι βελτιώθηκε στις δεκαετίες που πέρασαν η θέση της γυναίκας (και του κοριτσιού);
Αναμφίβολα υπάρχει βελτίωση. Όχι γιατί έχουν πλέον θεσμοθετηθεί νόμοι που ορίζουν τη θέση αυτή. Δεν πιστεύω τόσο στη δύναμη της νομοθεσίας, όσο στην κοινωνική βάση. Μόνο όταν πραγματοποιούνται αλλαγές, ως αποτέλεσμα κοινωνικών ανισοτήτων, μόνο τότε έχουμε ουσιαστικές αλλαγές. Οι ρίζες στερεοτύπων είναι βαθιές, και χρειάζεται χρόνος, ενημέρωση και επιμονή σε καθημερινή προσωπική βάση για να αλλάξουν τα πρότυπα που κρατούν τη γυναίκα, σε αρκετά ακόμη επίπεδα, σε συγκεκριμένους ρόλους και θέσεις. Τα φεμινιστικά κινήματα αναμφίβολα έπαιξαν σημαντικό ρόλο, ακόμη και μέσα από τη φεμινιστική κριτική και θεώρηση της λογοτεχνίας. Όμως ακόμη και στις μέρες μας, που τόσα έχουν υλοποιηθεί στο κομμάτι της ισότητας, καθημερινά γινόμαστε μάρτυρες κραυγαλέων γεγονότων, αλλά και άλλων που αποσιωπούνται από μια κοινωνία που εθελοτυφλεί.
Είναι ψυχοθεραπευτικό να κοιτάζουμε στο παρελθόν με θετικό βλέμμα;
Από το παρελθόν μπορούμε να αντλήσουμε πολλές πληροφορίες και να μάθουμε όχι μόνο για τους άλλους, αλλά κυρίως για τον εαυτό μας. Δηλαδή να κατανοήσουμε εμάς πρώτα και, ως συνέχεια, τους γύρω από μας. Εάν η οπτική θέασης έχει πρόθεση καθαρή, χωρίς σκοπιμότητες, πιστεύω ότι μπορεί να βοηθήσει θετικά προς το προσωπικό όραμα του καθένα.
Η μικρή φόρμα σάς αφορά περισσότερο ως συγγραφέα;
Είναι αλήθεια ότι τα κείμενα βραχείας φόρμας με γοητεύουν περισσότερο. Όχι ότι δεν απολαμβάνω ένα μυθιστόρημα! Και ίσως τα περισσότερα αναγνώσματά μου να είναι μυθιστορήματα. Όμως αυτή η συμπύκνωση νοήματος, η εστίαση σε ένα γεγονός και η σκιαγράφηση περιορισμένων χαρακτήρων με παραπέμπει στο «μεδούλι» της ζωής. Δεν με βρίσκει σύμφωνη η άποψη ότι το διήγημα και η μικρή φόρμα είναι πιο απαιτητικά ως είδος γραφής. Κάθε λογοτεχνικό είδος έχει τις απαιτήσεις του. Το ζήτημα είναι τι εκφράζει έναν δημιουργό περισσότερο, και έναν αναγνώστη επίσης. Έχουμε πολύ επιτυχημένα μυθιστορήματα και το αντίθετο. Το ίδιο ισχύει και για τα κείμενα βραχείας φόρμας όπως λέγονται, ή μικρές ιστορίες ή διηγήματα, νουβέλες.
Αρκετά από τα διηγήματά σας τα αφιερώνετε σε άλλους συγγραφείς. Θέλετε να σχολιάσετε;
Αφιερώνω κάποια διηγήματα σε καταξιωμένους συγγραφείς γιατί με κάποιο τρόπο έχουν συνδεθεί μαζί τους τα ίδια τα κείμενα. Είτε ως περιεχόμενο είτε γιατί οι συγγραφείς αυτοί αφιέρωσαν χρόνο για να διαβάσουν τα κείμενά μου και να μου πουν τη γνώμη τους με ειλικρίνεια είτε γιατί με εμπνέει η δική τους γραφή.
Ποιο βιβλίο διαβάσατε πρόσφατα και θέλετε να μας προτείνετε;
Μολονότι διαβάζω ταυτόχρονα δυο ή και τρία βιβλία, τώρα απολαμβάνω το Μεγαλείο της ζωής του M. Kumpfmuller, σε μετάφραση της Μ. Αγγελίδου, εκδόσεις Άγρα, που αναφέρεται στον τελευταίο έρωτα του Φραντς Κάφκα. Συνηθίζω, όταν επισκέπτομαι τόπους και χώρους, να αναζητώ αναγνώσματα που συνδέονται με αυτούς. Το βιβλίο αυτό ήρθε στα χέρια μου μετά από πρόσφατο ταξίδι στην Πράγα και την επίσκεψή μου στο σπίτι/μουσείο του Κάφκα. Και στ’ αλήθεια το βρίσκω πολύ ενδιαφέρον.
Παρόλο που έχετε γράψει κυρίως βιβλία για παιδιά και εφήβους, δεν είναι η πρώτη φορά που γράφετε βιβλίο για ενήλικες. Ετοιμάζετε κάτι καινούριο αυτό τον καιρό;
Το γράψιμό μου στην πλειοψηφία του αφορά στα παιδιά, μολονότι έχει προηγηθεί ένα μυθιστόρημα ενηλίκων, καθώς και διηγήματα ή μικρές ιστορίες που δημοσιεύονται σε εφημερίδες και περιοδικά λόγου και τέχνης κατά διαστήματα. Το γράψιμο θέλει τον χρόνο του. Σε θέλει εκεί, να το υπηρετείς πιστά. Αυτό το διάστημα οι απαιτήσεις του πανεπιστημίου είναι τόσες που νιώθω τυχερή όταν μπορώ να διαβάσω κάποιες σελίδες λογοτεχνίας. Το μόνο που καταφέρνω αυτό το διάστημα είναι να ξαναδιαβάζω κείμενα που είναι ήδη στο συρτάρι μου και φλερτάρω με την ιδέα έκδοσής τους. Ελπίζω το φθινόπωρο κάποιο από αυτά να είναι στις προθήκες των βιβλιοπωλείων. Μετά το Κουμπί, θέλω να ανασάνω με ένα παιδικό. 
Το κουμπί
Και άλλες ιστορίες
Τασούλα Τσιλιμένη
Καστανιώτης
120 σελ.
ISBN 978-960-03-6270-1
Τιμή: €9,54
Βιβλίο & Τέχνες | diastixo.gr


Αθανάσιος Ε. Καραθανάσης: συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

Σπούδασε Φιλολογία, Ιστορία και Θεολογία στο ΑΠΘ. Διδάκτωρ Φιλολογίας (1975) και Θεολογίας-Εκκλησιαστικής Ιστορίας (1985) του ιδίου Πανεπιστημίου, Υφηγητής και Επίκουρος Καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και τακτικός Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής (τομεύς Ιστορίας) του ΑΠΘ από το 1989 στην έδρα της Ιστορίας του Ελληνισμού. Μεταπτυχιακές σπουδές στο Ελληνικό Ινστιτούτο Βενετίας και στο Πανεπιστήμιο της Πάδοβας (1969-1972) και στην École Pratique des Hautes-Etudes-Paris (1979-1981). Εργάσθηκε ως ερευνητής στο Ίδρυμα Μελετών Χερσονήσου του Αίμου (ΙΜΧΑ, 1974-1988). Δίδαξε στα Τμήματα Ιστορίας και Ελληνικής Φιλολογίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης και στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Νεοελληνική και Βαλκανική Ιστορία (1992-2004). Ασχολείται με θέματα της Μεταβυζαντινής και Νεοελληνικής Ιστορίας, της Ιστορίας των Βαλκανίων, της ιστορίας της Μακεδονίας, της Θράκης, της Κύπρου, της Μ. Ασίας και του Νεοελληνικού Διαφωτισμού. Συνέγραψε 25 αυτοτελή έργα και 350 μελέτες σε ελληνικά και ξένα περιοδικά. Είναι μέλος επιστημονικών εταιρειών, έλαβε μέρος σε διεθνή συνέδρια, δίδαξε σε ξένα πανεπιστήμια (Στρασβούργου, York, Καναδά, Sapienza Ρώμης). Μελέτησε ελληνικές και ξένες αρχειακές μονάδες, πραγματοποίησε επιστημονικές αποστολές σε ευρωπαϊκές χώρες, στην Αυστραλία, την Αμερική και τις Βαλκανικές χώρες. Διηύθυνε επιστημονικά προγράμματα του ΑΠΘ. Επιμελήθηκε τόμους της Βαλκανικής Βιβλιογραφίας του ΙΜΧΑ και επιστημονικά αφιερώματα σε διακεκριμένες προσωπικότητες. Διετέλεσε Γενικός Γραμματεύς (2000-2006) και Αντιπρόεδρος (2009-2012) της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών, μέλος (1997-2001) του Δ.Σ. του ΙΜΧΑ και του Κέντρου Ιστορίας Θεσσαλονίκης. Διετέλεσε Αναπληρωτής Πρόεδρος και Πρόεδρος του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας (1997-2001, 2011-2013), Συγκλητικός του ΑΠΘ και μέλος επιτροπών του ΑΠΘ. Την περίοδο 2007-2009 ήταν διευθυντής του Περιφερειακού Κέντρου Μετεκπαίδευσης. Είναι ιδρυτικό μέλος του Ιδρύματος Θρησκευτικού και Εθνικού Προβληματισμού, του οποίου διετέλεσε και Πρόεδρος την περίοδο 2000-2002. Είναι Άρχων Διερμηνεύς του Οικουμενικού Πατριαρχείου και τιμήθηκε από το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας. Τον Απρίλιο του 2015 εξελέγη Πρόεδρος της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών.
Από πότε ξεκινά η ενασχόλησή σας με τον τόπο της καταγωγής των γονιών σας, τη Μικρά Ασία;
Από τα μαθητικά και κυρίως φοιτητικά χρόνια, καθώς ως το 1964 έζησα στη Ν. Ιωνία του Βόλου, εποχή που ήταν ζωντανές οι μνήμες των Μικρασιατών πρώτης γενιάς. Και από το 1964, με διαλείμματα, στην Τούμπα Θεσσαλονίκης.
Πώς ήταν η ζωή στη Σμύρνη εκείνη την εποχή;
Είναι γνωστή η οικονομική, εμπορική και πνευματική ζωή της Σμύρνης, που αρχίζει συμβατικά από τις αρχές του 18ου αι. και κορυφώνεται τις δύο δεκαετίες προ της Μεγάλης Καταστροφής.
Τι διατηρείται σήμερα από την παλιά πόλη της Σμύρνης;
Με τη μεγάλη πυρκαγιά του Σεπτεμβρίου 1922 χάθηκαν όλες οι ρωμέικες συνοικίες με τους δεκαέξι περίπου ναούς τους, με τον εμβληματικό της Αγίας Φωτεινής. Σώθηκαν, και υφίστανται ως σήμερα, η Ευαγγελική Σχολή, το Παρθεναγωγείο, αμφότερα εγγύς των ρωμέικων συνοικιών, το Ιωνικό Πανεπιστήμιο, το κτίριο όπου σήμερα το Ελληνικό Προξενείο, οικίες στην Πούντα, ο ναός του Αγίου Βουκόλου με όλη την πτωχική ρωμέικη συνοικία.
Αναφέρετε και τη Φώκαια. Ποια είναι η σχέση σας με την αυτή την πόλη;
Η οικογένεια του πατρός μου Ευθυμίου (1903-1988) καταγόταν από την Παλαιά Φώκαια, αλλά τα κτήματά της ήσαν το κοντινό αγροτικό και «ακνειόν» (πλούσιο), κατά τον αοίδιμο Χρυσόστομο Σμύρνης, και μαρτυρικό Σερέκιοϊ. Το σπίτι στη Φώκαια κατεδαφίστηκε και ήταν στο πίσω μέρος του ρωμέικου σχολείου, σήμερα Λέσχη Τούρκων Εκπαιδευτικών.
Ο Γάλλος αρχαιολόγος Φέλιξ Σαρτιό το 1913 έκανε ανασκαφές στη Φώκαια. Για ποιο λόγο έγιναν;
Ο Σαρτιό γνώριζε ότι ορισμένες γαλλικές πόλεις, όπως η Μασσαλία, η Νίκαια κ.ά. ιδρύθηκαν ως αποικίες του 6ου π.Χ. αι. από Φωκαιείς. Επομένως είναι αντιληπτό ότι η Φώκαια έκρυβε αρχαιότητες, γι’ αυτό και επιχείρησε ανασκαφές το 1913-1914, και το 1919-1920.
Πώς βρέθηκε το φωτογραφικό υλικό και οι σημειώσεις του Γάλλου αρχαιολόγου Σαρτιό;
Τις ανακάλυψε προ δεκαετίας περίπου στο Μουσείο του Λούβρου ο ιστορικός της φωτογραφίας κ. Χάρης Γιακουμής και, εν συνεχεία, σε συνεργασία με τον Φωκιανό ιατρό κ. Ν. Χόρμπο, το Ριζάρειο Ίδρυμα, εξέδωσε το 2008 το βιβλίο του Σαρτιό γαλλιστί (πρωτότυπο) κι ελληνιστί.
Το βιβλίο σας Τα Μικρασιατικά μου περιέχει ενότητες για τη νεότερη ιστορία και τον πολιτισμό της Μικράς Ασίας. Για ποιο λόγο ακόμη και σήμερα αναπολούμε με αγάπη την Μικρά Ασία;
Ιστορία και πολιτισμός αιώνων, αρχαιότητα, Βυζάντιο, νεότεροι χρόνοι είναι ακόμη εκεί, πολιτισμοί πανάρχαιοι της Ιωνίας, της Αιολίας, ναοί της κλασικής αρχαιότητος, χριστιανικά μνημεία βυζαντινά και νεότερα μένουν όρθια, παρά τη βιαιότητα των νυν κατοίκων της Μ. Ασίας. Είναι, ύστερα, τα όσα συναντούμε επισκεπτόμενοι τη Μ. Ασία, τα συνδυάζουμε με τις διηγήσεις των δικών μας και όσα υπέστησαν το 1922.
Στο βιβλίο σας δίνει και μια γεύση από τους ηρωισμούς των στρατιωτών μας και το κατόρθωμα του στρατηγού Φράγκου. Αλήθεια, τι γνωρίζει σήμερα ο ελληνικός λαός για τη Μικρασιατική Καταστροφή;
Αυτά τα ηρωικά παιδιά της Πατρίδος, που έφθασαν ως τα πρόθυρα της Άγκυρας (Αυγ. 1921), που προδόθηκαν από τους ηγήτορες, πολιτικούς και στρατιωτικούς, γενόμενα σφάγια του Γένους, έναν χρόνο αργότερα. Δεν ήταν μόνον ο Φράγκου αλλά και άλλοι γενναίοι αξιωματικοί, γνωστοί και άγνωστοι, που έσωσαν την τιμή της Πατρίδος και χιλιάδες Μικρασιατών (Ν. Πλαστήρας, Ανεξάρτητη Μεραρχία κ.ά.).
Σε ποιες κατευθύνσεις σκορπίστηκαν οι πρόσφυγες στη Βόρεια Ελλάδα, όπου ζείτε;
Σ’ όλη σχεδόν τη Β. Ελλάδα και ήδη έχουν γραφεί ειδικές μελέτες που αναρτώνται στο διαδίκτυο.
Ποια είναι η συνεισφορά των προσφύγων στην οικονομική και κοινωνική ζωή της Θεσσαλονίκης;
Οι πρόσφυγες έφεραν νέες καλλιέργειες, νέες τέχνες (ταπητουργία), γνώσεις εμπορικές, παιδεία, εργατικά χέρια, ευφυΐα. Το λεγόμενο προσφυγικό έπος στη Θεσσαλόνικα, την πρώτευσα των προσφύγων, και σ’ όλη τη Μακεδονία και τη Θράκη.
Ποια βιβλία θα προτείνατε να διαβάσουμε για εκείνη την περίοδο;
Του Ηλ. Βενέζη, Το χρονικό της αιχμαλωσίας˙ του ιδίου, Γαλήνη˙ του ιδίου, Μικρά Ασία χαίρε˙ Φ. Κόντογλου, Τ’ Αϊβαλί η πατρίδα μου˙ Στρ. Μυριβήλη, Παναγιά η Γοργόνα˙ Κοσμά Πολίτη, Στου Χατζηφράγκου˙ Στρατή Δούκα, Η ιστορία ενός αιχμαλώτου˙ Διδώ Σωτηρίου, Ματωμένα χώματα.
Επισκέπτονται οι Έλληνες τα πατρογονικά τους μέρη στη Μικρά Ασία;
Και βεβαίως ναι, γιατί όσο τα επισκέπτονται η Ρωμιοσύνη θα είναι εκεί και δεν έχει φύγει, όπως έφυγε, το 1922.
Τι πρέπει να θυμούνται οι νέοι μας;
Ότι η Μ. Ασία έδωσε από την αρχαιότητα σοφούς (Θαλής, Ηράκλειτος κ.ά.), το Βυζάντιο έναν απαράμιλλο Ελληνισμό, οι Νεότεροι Χρόνοι ό,τι πολύτιμο στην Πατρίδα. Μα πιο πολύ οι νέοι να θυμούνται τη Μεγάλη Γενοκτονία του Μικρασιατικού Ελληνισμού. 
Τα μικρασιατικά μου
Αθανάσιος Ε. Καραθανάσης
Εκδόσεις Κυριακίδη
320 σελ.
ISBN 978-960-599-179-1
Τιμή: €20,00
Βιβλίο & Τέχνες | diastixo.gr


Στέφθηκε με επιτυχία η συναυλία του Αρχιμουσικού Ελευθέριου Καλκάνη με το κουιντέτο TANGartO και την Συμφωνική Ορχήστρα του Δήμου Αθηναίων

Τετάρτη 14 Φεβρουαρίου. Mεγάλη επιτυχία σημείωσε η Συμφωνική Ορχήστρα του δήμου Αθηναίων με το κουιντέτο TANGartO υπό την διεύθυνση του σπουδαίου Αρχιμουσικού Ελευθέριου Καλκάνη. Την πιο «ερωτική ημέρα» του χρόνου στη συναυλία TANGO in Love, που παρουσίασε ο Οργανισμός Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας του δήμου Αθηναίων σε συνεργασία με το Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης απολαύσαμε ένα επιλεκτικό πρόγραμμα στους ρυθμούς του tango.
Απ’ όλες τις χορευτικές μορφές που δημιούργησαν οι άνθρωποι για να εκφράσουν την ουσία του ερωτικού πάθους, η πιο αποκαλυπτική είναι εκείνη του tango, ο παλμός του οποίου μας συνεπήρε στα αναλόγια της Συμφωνικής Ορχήστρας του δήμου Αθηναίων τη γιορτή των ερωτευμένων στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης.
Στη συναυλία η Συμφωνική Ορχήστρα και το κουιντέτο TANGartO, ένα ξεχωριστό concerto grosso που έχει συνδέσει το όνομα του με την ερμηνεία και το αυθεντικό αίσθημα των αργεντίνικων tangos για πάνω από 20 χρόνια, επιχείρησαν να μας μεταφέρουν στον συγκινησιακό κόσμο του tango με μία προσεκτική επιλογή έργων του Αstor Piazzolla και παράλληλη αναφορά στους μεγάλους «δασκάλους» του είδους: Horacio Salgan, Mariano Mores, Edgardo Donato, Osvaldo Pugliese, Carlos Gardel, κ.α. 
Το κοινό θα απόλαυσε μία multi-culture μουσική βραδιά με ρίζες από διαφορετικούς πολιτισμούς, που δημιούργησαν ένα μίγμα με επιρροές απ’ την κλασική μουσική, το tango και την τζαζ.
Πρόκειται για μία συναυλία στα «αχνάρια» του μεγάλου Αstor Piazzolla, που όπως ο ίδιος πίστευε, το tango είναι μια μουσική που μπορεί κανείς να την ακούει κι όχι μόνο να τη χορεύει.
Στη συναυλία συμμετείχε η Ελένη Πέτα, η οποία ξεδίπλωσε μία διαφορετική πτυχή της ερμηνευτικής φυσιογνωμίας της, διεισδύοντας στο θεατρικό λόγο των tangos.
Η Μουσική διεύθυνση του Ελευθέριου Καλκάνη όπως πάντα υποδειγματική σε οτι είδους μουσική κι αν διευθύνει, από μπαρόκ μέχρι όπερα και Piazzolla.
Η θαυμάσια μουσική επιμέλεια, οι ωραίες διασκευές, και ενορχηστρώσεις ήταν του αξιολόγου πιανίστα Θωμά Κοντογεώργη.


Το quinteto TANGartO αποτελούν οι εξαιρετικοί μουσικοί, ο Λευτέρης Γρίβας στο μπαντονεόν, ο Γιώργος Παναγιωτόπουλος στο βιολί, ο Θωμάς Κοντογεώργης στο πιάνο, ο Αριστείδης Χατζησταύρου στην κιθάρα και ο Απόστολος Παπαπέτρος στο κοντραμπάσο.
Το κουιντέτο TANGartO αποτελεί εδώ και δεκαετίες την πιο σοβαρή εγχώρια προσπάθεια μιας ολοκληρωμένης παρουσίασης των έργων του Αstor Piazzolla. Έχοντας διαγράψει μια αξιόλογη και πεισματικά προσεγμένη καλλιτεχνική πορεία από το 1996, επιλέγει τους χώρους που εμφανίζεται, κάνοντας παραστάσεις και συνεργασίες που εντυπωσιάζουν! 

Ο μοναδικός ήχος του bandoneon και ο τρόπος που ερμηνεύουν οι μουσικοί, ηλεκτρίζουν την ατμόσφαιρα και φορτίζουν συναισθηματικά κάθε ευαίσθητο ακροατή, μεταδίδοντας το πάθος και τον ερωτισμό αυτής της μουσικής! 
Το κοινό που είχε κατακλύσει το Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης καταχειροκρότησε τη συναυλία.
Μπράβο σε όλους τους καλλιτέχνες για την ωραία συναυλία!
Ο βιρτουόζος βιολιστής Γιάννης Γεωργιάδης με την Δρ Χρυσούλα Τσίγκρη
Παναγιώτης Καρούσος, Δρ Χρυσούλα Τσίγκρη
Το quinteto TANGartO: Λευτέρης Γρίβας, Γιώργος Παναγιωτόπουλος, Θωμάς Κοντογεώργης, Αριστείδης Χατζησταύρου, Απόστολος Παπαπέτρος 







Λεωνίδας Καβάκος | Διεθνές Σεμινάριο Βιολιού & Μουσικής Δωματίου

Ο διεθνούς φήμης βιολονίστας ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΚΑΒΑΚΟΣ πραγματοποιεί για έβδομη συνεχή χρονιά στην Ελλάδα το Διεθνές Σεμινάριο βιολιού και Workshop Μουσικής Δωματίου με ενεργούς συμμετέχοντεςαπό όλο τον κόσμο και ακροατήριο από κάθε γωνιά της Ελλάδας. Το πιο σημαντικό μουσικό και εκπαιδευτικό γεγονός της χρονιάς παρουσιάζεται από το Ωδείο Μουσικοί Ορίζοντες στις 30, 31 Μαρτίου & 1 Απριλίου 2018. 

Ένα γεγονός σπάνιου εκπαιδευτικού χαρακτήρα και καλλιτεχνικής αξίας με παγκόσμια απήχηση, η ιδιαιτερότητά του οποίου έγκειται στο γεγονός ότι είναι ανοιχτό σε νέα ταλαντούχα παιδιά καθώς και σε επαγγελματίες μουσικούς από όλο τον κόσμο. 

Κατά τα προηγούμενα έτη συμμετείχαν σε αυτό εξαιρετικοί νέοι μουσικοί από την Ελλάδα και από πολυάριθμες χώρες του εξωτερικού, μεταξύ των οποίων η Ιαπωνία, Αμερική, Αγγλία, Ιταλία, Ισπανία, Γαλλία, Ολλανδία, Γερμανία, Αυστρία, Νορβηγία, Αρμενία, Μεξικό και το Βέλγιο κ.ά. Το Σεμινάριο είναι διάρκειας τριών ημερών και αποτελεί μια μοναδική εμπειρία τόσο για τους συμμετέχοντες όσο και για τους ακροατές, οι οποίοι επίσης συμμετέχουν με την παρουσία τους από κάθε γωνιά της Ελλάδας.

Μετά από χρόνια επιτυχούς διοργάνωσης στη χώρα μας, η εξαιρετικά θετική απήχηση του Σεμιναρίου το έχει καταστήσει ως ένα διαδεδομένο και εδραιωμένο γεγονός στο διεθνές μουσικό γίγνεσθαι.

ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΑΘΗΝΩΝ.

Παρασκευή 30, Σάββατο 31 Μαρτίου & Κυριακή 1 Απριλίου 2018
Αίθουσα της Ακαδημίας Αθηνών - Κτήριο της Ακαδημίας Αθηνών, Πανεπιστημίου 28, Αθήνα.

ΑΚΡΟΑΤΕΣ
Εισιτήρια: Γενική είσοδος 15€, τριήμερο 40€
Φοιτητικό, Ανέργων, ΑΜΕΑ 5€
Ειδικές τιμές για Γκρουπ άνω των 8 ατόμων
Προπώληση Εισιτηρίων από 1η Μαρτίου 2018 στο Ωδείο Μουσικοί Ορίζοντες.
Κατά τις ημέρες του Σεμιναρίου η πώληση των Εισιτηρίων θα γίνεται στον χώρο διεξαγωγής του Σεμιναρίου, στην Αίθουσα της Ακαδημίας Αθηνών, Πανεπιστημίου 28 Αθήνα.

http://www.wmo.gr/wmo-events/leonidas-kavakos-masterclass2018

https://www.facebook.com/events/1784069455234872/

Τρίτη, 13 Φεβρουαρίου 2018

Καταχειροκροτήθηκε η όπερα «Προμηθέας Δεσμώτης» στον Πολυχώρο Τέχνης “ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ” από το 42ο Γυμνάσιο Αθηνών

Τρίτη 13 Φεβρουαρίου 2018. Με τεράστια επιτυχία παρουσιάστηκε η όπερα «Προμηθέας Δεσμώτης» του Αισχύλου σε σκηνοθεσία Βασίλη Ασημακόπουλου, από το 42ο Γυμνάσιο Αθηνών στον Πολυχώρο Τέχνης “ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ” το Ιστορικό σπίτι του Καραγάτση στην πλατεία Αμερικής.
Η όπερα παρουσιάστηκε στα πλαίσια του Εγκεκριμένου Πρόγραμματος από το Υπουργείο Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων (Ι.Ε.Π.), «Η προσωδία ως συνδετικός κρίκος της όπερας με την αρχαία ελληνική τραγωδία».
Στο σεμινάριο που προηγήθηκε της όπερας έδωσε χαιρετισμό ο Δρίβας Αθανάσιος, Διευθυντής του 42ου Γυμνάσιου Αθηνών και καλωσόρισε τους καλλιτέχνες της όπερας και τους συντελεστές του Προγράμματος του Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων.
Την παρουσίαση και τον συντονισμό του Σεμιναρίου έκαμε άρτια η Δρ. Χρυσούλα Τσίγκρη, Σχ. Σύμβουλος Γαλλικών Δ.Ε. ΠΕ05 Α΄ Αθήνας, η οποία εισηγήθηκε τεκμηριωμένα στο θέμα «Η ιστορία της όπερας και η εξέλιξή της στο πέρασμα των αιώνων».
Η Δρ Θεατρολογίας Μαρία Κέκκου, Σχολ. Σύμβουλος Φιλολόγων Δ.Δ.Ε.  Α΄ Αθήνας ΠΕ02, που έχει και την παιδαγωγική ευθύνη του σχολείου, έκαμε εκτεταµένη και πολύ εµπεριστατωµένη εισήγηση με θέμα, «Αναφορά στον Προμηθέα Δεσμώτη του Αισχύλου».
Ο Δρ Κατσίρας Λεωνίδας, Σχ. Σύμβουλος, Νομικών-Πολιτικών Επιστημών Δ.Ε.  Α΄ Αθήνας ΠΕ13, έκανε εισήγηση πάνω στο θέμα της εξουσίας και επανάστασης, το πολιτικό μήνυμα του μύθου του Προμηθέα.
Χαιρετισμό έδωσε η Δρ Εριέττα Ευφροσύνη Δεληγιάννη, Σχολ. Σύμβουλος Α΄Αθήνας ΠΕ02, και η Δρ. Χρυσούλα Τσίγκρη μετέφερε το συγχαρητήριο μήνυμα του Δρ Τσάγκα Ιωάννη, Σχ. Σύμβουλου Θεολογίας  Δ/νση Δ.Ε. Α΄ Αθήνας και νομών Σάμου, Χίου & Δωδεκανήσου ΠΕ01.
Η εκπαιδευτικός Αικατερίνη Παναγιούλα Διακογεωργίου μίλησε για το ιστορικό της όπερας του Παναγιώτη Καρούσου, και ο συνθέτης εισηγήθηκε πάνω στο έργο του.
Επίσης συγχαρητήρια έδωσε ο ηθοποιός Βασίλης Βλάχος Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Πολυχώρου Τέχνης “ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ”.
Στην όπερα «Προμηθέας Δεσμώτης» συμμετείχαν εξαιρετικοί λυρικοί καλλιτέχνες της όπερας με επικεφαλής τον θαυμάσιο μπάσο Βασίλη Ασημακόπουλο στο ρόλο του επαναστάτη Προμηθέα. Ο δυναμικός μπάσος Βασίλης Ασημακόπουλος ανέπτυξε τον ρόλο του ήρωα με στεντόρεια φωνή και ευρεία γκάµα φωνητικών αποχρωσεών.
Η δραματική σοπράνο Ειρήνη Κώνστα στο ρόλο της τραγικής Ιούς άφησε άφωνους τους μαθητές με την ένταση της φωνής της και την απαράμιλλη ερμηνεία της.
Ο τενόρος Θεόδωρος Μπιράκος σόκαρε και εντυπωσίασε τους μαθητές με την μοναδική ικανότητα του να ερμηνεύει αποκλειστικά τους γκροτέσκους ρόλους του Ωκεανού και Ερμή.
Η σοπράνο Μαρίζα Κιοσέογλου ερμήνευσε σωστά ορμητικά την άρια της Βίας και στο φινάλε της όπερας το ρόλο της θυμωμένης Θεάς Αθηνάς που παρεμβάλλεται στην τιμωρία του Προμηθέα.
Τους λυρικούς τραγουδιστές συνόδευσε στο πιάνο ο Παντελής Λεγάκης.
Τα χειροκροτήματα των μαθητών ήταν ασταμάτητα που αποθέωσαν τους σπουδαίους καλλιτέχνες.
Σημαντική ήταν και η συμμετοχή των μαθητών του 42ου Γυμνασίου Αθηνών υπό την επιμέλεια της φιλολόγου Ελένης Λίλη.
Η ανάγνωση του δευτέρου χωρικού (Β' Στάσιμο) της τραγωδίας «Προμηθεύς Δεσμώτης» του Αισχύλου σε μετάφραση Ιωάννη Γρυπάρη απαγγέλθηκε από τους μαθητές: Αλναΐμι Ρίμα, Γκρόσου Άγγελος, Νασράλλα Κύριλλος, Ντούκα Γκαμπριέλα, Σακέϊ Έκτωρ, Σαντίκ Γεωργία, Σύρμου Γενοβέφα, Τσιπορντέΐ Σοφία, της Γ΄ τάξης.
Το Παράδειγμα προσωδίας της αρχαίας ελληνικής λυρικής ποιήσεως σε φράσεις της τραγωδίας «Προμηθεύς Δεσμώτης» του Αισχύλου σε επιμέλεια της μουσικού Μαρίας Μαρνιέρου ερμηνεύτηκε από τους μαθητές: Αμπντουλάχ Αλ Ρομάν, Ζιόμεκ Αρτούρ, Κατή Ελένη, Λάγια Κλεοπάτρα, Μαυρόφτα Ελένη, Ραφαέλ Τζόσουα, Στέφος Φίλιππος, Στοΐλοβα Μπέττυ, Τασιούλας Αθανάσιος, Τιρσίνα Νικολέτα, Τσενάϊ Μαριέλα, Τσιούστα Κρινιώ.
Διαδραστικά κείμενα της τραγωδίας «Προμηθεύς Δεσμώτης» του Αισχύλου αναφερόμενα στις τέχνες διάβασε ο μαθητής Πέτρος Γκέτσι.
Ήταν αξιοσημείωτο το ενδιαφέρον των μαθητών οι οποίοι παρακολούθησαν με συγκέντρωση την όπερα αλλά και το πρωτοποριακό σεμινάριο για την Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση του Υπουργείου Παιδείας.
Στο τέλος του σεμιναρίου δόθηκαν βεβαιώσεις παρακολούθησης του σεμιναρίου στους συμμετέχοντες και πολλά συγχαρητήρια στους τραγουδιστές της όπερας και στους οργανωτές της παράστασης.